Sociale veiligheid
De veiligste plekken herken je niet aan het ontwerp
Als het over sociale veiligheid op straat gaat, denken we vaak aan verlichting, camera’s en overzicht. Belangrijk? “Zeker”, zegt Susanne Brugman, projectleider leefomgeving bij Sweco. “Maar de plekken waar mensen zich écht veilig voelen, herken je niet aan het ontwerp. Je herkent ze aan wat er gebeurt.”
Veiligheid ontstaat tussen mensen
Volgens Susanne draait sociale veiligheid om mensen: “Je kunt een ruimte nog zo goed ontwerpen, alleen sociale veiligheid ontstaat pas echt als mensen een plek graag gebruiken, elkaar ontmoeten en zich er medeverantwoordelijk voor voelen.”
Daarom kijkt Susanne als een van Sweco’s experts op het gebied van sociale veiligheid niet alleen naar de plek zelf, maar ook naar hoe mensen die gebruiken en ervaren. Data laten ons zien waar risico’s zitten. Bewoners, bezoekers en andere gebruikers van een plek vertellen waarom ze een route mijden of juist graag ergens komen. En inzichten uit de omgevingspsychologie helpen te begrijpen welke invloed de omgeving heeft op ons gedrag.
Pas als je begrijpt hoe mensen een plek gebruiken en beleven, kun je maatregelen nemen die echt verschil maken. Soms zit de oplossing in het ontwerp, soms in beheer, gebruik of sociale interactie.
Susanne Brugman, projectleider leefomgeving bij Sweco
Wat dat in de praktijk betekent
Op het skatepark op Zeeburgereiland in Amsterdam ziet Susanne hoe verschillende maatregelen samenkomen. Zo is er regelmatig een buurtcoach aanwezig. Kunnen de mensen zelf bijdragen aan het onderhoud van de baan. En zorgen beheerafspraken ervoor dat graffiti snel wordt verwijderd.
Een van de mooiste voorbeelden vind ik de bak met hulpmiddelen waarmee skaters de baan na regen zelf droog kunnen maken. En dat gebeurt ook. Het lijkt iets kleins, maar het laat zien dat mensen niet alleen gebruik maken van een plek. Ze voelen zich er ook verantwoordelijk voor.
Sociale veiligheid is geen bijzaak meer
De aandacht voor sociale veiligheid groeit. Gemeenten willen weten waar risico’s liggen, hoe inwoners een gebied ervaren en welke maatregelen daadwerkelijk bijdragen aan een veiliger gevoel. Dat ziet Susanne ook in haar eigen werk: “Toen ik me hier voor het eerst mee bezighield, was sociale veiligheid vaak iets wat later in een project ter sprake kwam. Nu krijg ik steeds vaker de vraag al aan het begin. Dat zie je terug in projecten, beleid en aanbestedingen.”
Zo maakt Sweco sociale veiligheid concreet
Sociale veiligheid vraagt om meer dan een goed ontwerp. Daarom combineren onze experts verschillende perspectieven.
- Data: inzichten uit onder meer GIS-kaarten, criminaliteitscijfers en andere beschikbare gegevens.
- Expertanalyse: methoden zoals CPTED en omgevingspsychologie.
- Ervaringen van mensen: gesprekken met bewoners en gebruikers over plekken die prettig of juist onveilig voelen.
Door die inzichten te combineren maken onze experts zichtbaar waar knelpunten en hotspots zitten. Vervolgens vertalen we die naar concrete maatregelen. Van ontwerpaanpassingen en beheermaatregelen tot sociale en organisatorische interventies. Zo helpen we opdrachtgevers om sociale veiligheid niet alleen te analyseren, maar ook structureel onderdeel te maken van beleid, ontwerp en beheer.
Onlangs rondden naast Susanne nog zeven collega’s de opleiding op het gebied van sociale veiligheid (CPTED) af.
