Universiteitscampus Spui

De Universiteit Leiden heeft samen met de TU Delft, de Open Universiteit, Universiteiten van Nederland en het LUMC per 2026 de oude V&D / Hudson’s Bay in het centrum van Den Haag in gebruik genomen als ‘Universitair Centrum’. Gebouweigenaar CBRE met LIAG Architecten heeft de haalbaarheidsstudie doorgevoerd en het casco van het voormalige winkelpand gerenoveerd en uitgebreid zodat het geschikt is als universiteitsgebouw. Sweco Architects ontwierp in opdracht van de Universiteit Leiden en haar samenwerkingspartners het inbouwpakket – een studie- en werkomgeving van ruim 20.000 m², met een breed palet aan voorzieningen die passen bij de centrumfunctie die het gebouw vervult. Met aandacht voor de dynamiek van 4.000 dagelijkse gebruikers én de rust die onderwijs en onderzoek vereisen, verbindt het ontwerp via een herkenbare route een centraal ontmoetingshart, grote en kleine collegezalen en lokalen, zelfstudieplekken, kantoren en een studenten- en sportcentrum op intuïtieve wijze met elkaar.

Aansprekende locatie met een rijke geschiedenis

Het ruim 35.000 m² grote complex – waarvan 20.000m2 verbouwd zijn – kent een rijke geschiedenis en bestaat uit diverse bouwdelen uit verschillende perioden. Het originele en meest beeldbepalende deel van het voormalige warenhuis van Vroom & Dreesmann werd in 1930 geopend aan het Spui naar een ontwerp van architect Jan Kuijt in een overgangsstijl van de Amsterdamse school naar het zakelijk expressionisme. Het L-vormige bouwdeel had toegangen aan de Spuistraat en het Spui. Het originele interieur straalde grandeur uit met veel marmeren accenten, houten lambriseringen en plafondcassettes met cannelures.

In 1964 werd het pand uitgebreid met een veel zakelijker bouwdeel dat gekenmerkt wordt door open vloeren met grotere overspanningen en paddenstoelkolommen. Bij deze uitbreiding werd de interne routing aangepast en werd de hoofdentree verplaatst naar de Grote Marktstraat.

In 2017 werd het pand verbouwd tot vestiging van Hudsons Bay waarbij onder andere de gevel aan de grote marktstraat werd aangepast. Sinds het faillissement van Hudsons Bay in 2019 is het pand op een aantal winkels op straatniveau na, niet meer in gebruik.

Door de gevel aan de Grote Marktstraat te openen werd het mogelijk voldoende daglicht in het gebouw te krijgen voor de onderwijsfuncties. De gevels langs de Spuistraat van het nieuwbouwdeel zijn zorgvuldig ingepast in de bestaande korrel van de omgeving. Alle monumentale gevels zijn hersteld en gerenoveerd.

Route door het gebouw

De entree aan het Spui is gerenoveerd en heeft haar oude glorie weer terug. De nieuwe indeling refereert aan voormalige etalages en de nieuwe gebouwnaam prijkt weer in bronzen letters op de gevel. In de entreehal met terrazzovloer is een grote vide aangebracht waar een brede trap bezoekers onder de originele constructie met cannelures het gebouw in leidt. Rond de entree liggen op de begane grond een sportcentrum en op de eerste verdieping de grote college- en studiezalen.  Voor het sportcentrum en de collegezalen is een nieuw deel aangebouwd om deze speciale functies optimaal te kunnen faciliteren.

In het verlengde van de entreetrap leidt vanaf de eerste verdieping een tweede trap naar het opgetilde maaiveld op de tweede verdieping van het jaren zestig-bouwdeel. Hier is het restaurant met ruim dakterras voorzien. In het restaurant draait de hoofdroute een kwartslag en kunnen, via nieuw aangebrachte trappen in de centrale vide, de bovenliggende verdiepingen worden bereikt.

De derde tot vijfde verdieping bieden in dit bouwdeel plaats aan generieke onderwijsprogramma die door de verschillende universiteiten gebruikt worden. De breedte van het gebouw is hierbij ingezet om een centraal plein voor studie en ontmoeting te creëren met daar omheen aan de gevel alle omsloten onderwijs-, college- en studiezalen. Door de installaties voor de open studiezone in een ring tussen het studieplein en de onderwijszalen te plaatsen is er extra hoogte en ruimtelijkheid in het centrale hart van het gebouw ontstaan, waarbij de paddenstoelkolomkoppen weer in het zicht zijn gekomen. Op het plein is er een grote verscheidenheid aan studie-, samenwerk- en ontmoetingsplekken.

De route eindigt bij het studentencentrum dat aangesloten is op het voormalige dakterras van het V&D personeel dat een mooi uitzicht biedt over de binnenstad van Den Haag. De uitgebouwde en uitgebreide dakopbouw huisvest de bestuurskamer met een eigen buitenruimte die zicht biedt over het oostelijke deel van Den Haag met de Binnenhof en het Maliveld.

Naast het generiek onderwijsprogramma in het jaren zestig bouwdeel zijn er op de tweede tot zesde verdieping van het monumentale bouwdeel uit de jaren twintig voor de verschillende samenwerkingspartners flexibel te gebruiken kantoren ingepast.

Interieur

Het materialisatieconcept van het interieur is afgestemd op de duurzame ambitie van de samenwerkende onderwijsinstellingen  Er is gekozen om niet de afzonderlijke partners, maar juist de karakteristieken van het gebouw als overkoepelend en verbindend element in te zetten. Naast het weer zichtbaar maken van opvallende constructieve elementen komen de rijke afwerkingen van het oorspronkelijke gebouw terug in moderne vorm. De hoofdroute en gebouwbrede functies als het restaurant zijn, geïnspireerd op de houten lambriseringen uit het monumentale gebouw, uitgevoerd in donker hout en op die manier duidelijk herkenbaar in het interieur. De vele groenvoorzieningen begeleiden de routing door het gebouw en dragen bij aan een prettige sfeer.  De afzonderlijk zones van de verschillende instellingen zijn hierbinnen met kleuraccenten en tegeltableaus binnen een gebalanceerd palet afleesbaar gemaakt, passend binnen onze visie om “geen winkelcentrum, maar een warenhuis” voor de samenwerkende partijen te maken.