0 van 0 resultaten voor ""

Jan Kollen verlegt grenzen

Volg het tempo van de natuur

Sneller gaan door te vertragen. Klinkt gek, maar het kan. Door langzamer te bouwen, bereiken we sneller onze duurzaamheidsambities. Slow building heet het concept. Volgens Jan Kollen, adviseur Waterconcepten zou je dit goed kunnen toepassen bij grootschalig grondverzet. Maar dit vraagt wel een heel andere manier van denken in de markt. Daar willen we meer van weten en belden met Jan.

Jan, allereerst, wat is grootschalig grondverzet en waarom gebeurt het?

“Heel simpel, het gaat letterlijk om het verplaatsen van een kuub zand van A naar B. Dat gebeurt veel in Nederland. Denk aan het ophogen van grond bij woningbouwprojecten, het verhogen van dijken, het uitbaggeren van rivieren en het maken van natuurgebieden door Rijkswaterstaat, provincies en gemeenten. Zo is heel Nederland al een keer op de schop geweest. En we blijven dit de komende jaren ook nog wel doen, voor allerlei doeleinden.”

Gebied met veel water en kleigrond en planten met paarse bloemen

Wat is het probleem met de huidige manier van grond verplaatsen?

“We hebben in Nederland een enorm snelle manier van bouwen ontwikkeld. Daar hebben we grote kapitaalintensieve apparaten voor gebouwd. Doordat we snel bouwen, is het ook goedkoper. Maar dit materieel, zoals kranen en schepen, gebruikt altijd fossiele energie. Niet zo duurzaam voor het milieu want er komt behoorlijk wat CO2 bij vrij.”

Je ziet veel potentie in het concept Slow Building, vertel!

“Hoe we nu bouwen heeft dus nadelen. Als je het op een langzamere manier zou doen, dan komt er veel minder CO2 vrij. Het is net als met een auto: rijd je snel, dan verbruik je veel brandstof; rijd je langzaam dan verbruik je veel minder. Projecten in natuurgebieden of projecten waar onderhoud aan zit waar je eens in de 20 tot 30 jaar terugkomt, hoeven morgen niet ‘klaar’ te zijn. Denk aan het baggeren van vaargeulen of het aanleggen van natuurgebieden. Je zou dit best op een langzame manier kunnen doen volgens het concept slow building. Je volgt het tempo van de natuur.”

Geef eens een voorbeeld, hoe kan ik me dat voorstellen?

“Het is net zoals met een robotstofzuiger die de hele dag door je huis gaat of een automatische grasmaaier die rondjes maakt over je gazon. Zoiets moet er ook komen voor het verplaatsen van zand en slib. Dat je bijvoorbeeld voor het baggeren en het onderhoud van vaargeulen continue bagger opzuigt en met een leiding naar een nabijgelegen natuurgebied of dijk brengt. We zijn nu aan het onderzoeken of dit werkt. De ideeën zijn er en de techniek is beschikbaar, maar we hebben het in de praktijk alleen nog niet toegepast”.

En wat levert dit concept ‘Slow Building’ op?

“Als je langzamer gaat werken heb je minder energie nodig en dus is er minder uitstoot. En omdat je minder energie nodig hebt, kun je ook af met een windmolen of met een aantal zonnecellen, in plaats van een zware machine die veel CO2 uitstoot. En als het even niet waait of de zon niet schijnt, geen ramp! Dan valt het werk even stil. Slow building sluit beter aan op de energie die de natuur kan leveren.

Wat je ziet in Nederland is dat we in een dynamische delta wonen, maar de hele dynamiek is eruit gehaald. Er beweegt niets meer: we hebben alles gefixeerd met dijken en stuwen. De weinige aanvoer van sedimenten vanuit rivieren belandt niet meer op het land, maar wordt weggebaggerd. Maar als je de bagger weer naar de natuurgebieden brengt, dan krijg je weer dynamiek. Weliswaar kleinschalig, maar je krijgt andere nieuwe natuur.

Jonge watervogels lopend over water en gras

Daarnaast geeft langzaam werken minder overlast. Als je grootschalig bouwt is het hele terrein gedurende de bouw ontoegankelijk. Volgens dit concept denken we dat je het kunt integreren in de huidige functies die in dat gebied gelden. Een pijpje in een natuurgebied verstoort niet: de natuur wordt eerder versterkt dan dat je natuur kwijt bent.

Omdat het kleinschalig is, biedt dit concept kansen voor het MKB. Ook om hun innovatiekracht te tonen.”

Klinkt goed! Waarom beginnen we hier niet meteen mee?

“Een belangrijke voorwaarde voor dit concept is dat je het kunt automatiseren. Menskracht is duur. Als je gedurende een langere periode constant een x-aantal personen aan het werk hebt dan is het veel te duur. Deze hobbel moeten we nog nemen, maar we denken dat dit haalbaar is.

Een ander punt belangrijk punt is dat de uitvragen van de overheid niet aansluiten. Ze zijn gericht op het snelle bouwen. Als je nu een uitvraag van de overheid leest, kun je dit niet eens aanbieden; de contracten zijn er nog niet op ingericht. Als je volgens ‘slow building’ gaat werken heeft het impact op veel partijen. Het vraagt om een verandering!”

 

Een echte gamechanger dus?

“Ja, dat kun je wel zeggen. Het is meer dan alleen een andere werkwijze of techniek. Het vergt een complete verandering aan de kant van de opdrachtgever en een totaal andere manier van denken bij alle (markt)partijen. Denk aan: ontwerpers en ingenieurs die de projecten vormgeven, aannemers die ze uitvoeren, equipmentbouwers die het materiaal verzorgen en kennisinstituten die de effectiviteit van de nieuwe methodes toetsen. Om deze verandering in gang te zetten moeten we de krachten bundelen. Geen partij kan dit alleen!”

Proeftuin

Het concept maakt deel uit van de proeftuin Grote Wateren van de Topsector Water en Maritiem. Onder leiding van Sweco bereiden Deltares en een drietal ingenieursbureaus de opzet en locatie van de proeftuin voor. In 2021 volgt een uitvraag richting de markt om met concrete ideeën voor ‘slow building’ te komen.

Rijkswaterstaat wil in 2030 energie- en klimaatneutraal werken. Dat is een enorme opgave, waarbij we alles uit de kast zullen moeten trekken. Het concept slow building zie ik als een waardevolle aanvulling op de ingezette verduurzaming van bestaande technieken; niet alleen vanuit het oogpunt van energie en klimaat, maar ook door de positieve effecten op natuur en leefomgeving. Misschien wordt het motto in de toekomst: Langzaam waar het kan, snel waar het moet!

Dick Boland, senior adviseur Innovatie voor Water en Klimaatadaptatie bij Rijkswaterstaat

Heb je niet kunnen vinden wat je zoekt of heb je een vraag?

Laat hier je gegevens achter. Wij zorgen dat je in contact komt met de juiste persoon. Onze experts staan voor je klaar om je te helpen. Voor elke uitdaging, groot of klein.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.