Nieuwe bodemdalingskaart helpt overheden bij kostenbewuste woningbouw op slappe grond

Sweco en Deltares hebben een nieuwe landelijke bodemdalingskaart voor nieuwbouw ontwikkeld die inzicht geeft in waar woningbouw op slappe grond betaalbaar is en waar aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn. De kaart helpt gemeenten, projectontwikkelaars en het Rijk om de woningbouwopgave – circa 900.000 woningen tot 2030 – kostenbewust en toekomstbestendig te realiseren.

Arend van Woerden, consultant klimaatadaptatie bij Sweco: “Twee derde van de geplande woningbouw ligt in gebieden die (zeer) gevoelig zijn voor bodemdaling. Dat maakt bouwen complex en kan leiden tot hoge kosten voor aanleg, beheer en onderhoud. De nieuwe bodemdalingskaart laat voor het eerst op landelijke schaal zien waar traditionele bouwmethoden volstaan en waar alternatieve bouw- en inrichtingsvormen nodig zijn om schade en oplopende kosten in de toekomst te voorkomen.”

Aanleg-, beheer- en onderhoudskosten over 100 jaar

Voor zowel traditionele als alternatieve bouwmethoden zijn niet alleen de aanlegkosten, maar ook de beheer- en onderhoudskosten over een periode van 100 jaar in beeld gebracht in netto contante waarde. Daarbij is rekening gehouden met eisen voor restzetting, drooglegging en aansluiting op de omgeving. Deze aanpak levert een samenhangend en uniek beeld op van de bodemdalingsopgave bij nieuwbouw in Nederland.

Uit de kaart blijkt dat in grote delen van Nederland integraal ophogen met zand de meest kosteneffectieve oplossing is. In andere gebieden zijn alternatieve maatregelen – zoals lichte ophoogmaterialen, partieel ophogen, drijvend bouwen of het funderen van openbare ruimte op palen – kansrijker en duurzamer. Ook laat de kaart zien waar de kosten voor aanleg, beheer en onderhoud als gevolg van bodemdaling meer dan 25 procent hoger uitvallen dan in niet-bodemdalingsgevoelige gebieden. In die regio’s is sprake van een substantiële bodemdalingsopgave.

Het repareren van de schade door bodemdaling kost zo’n 15.000 tot 75.000 euro per woning. Water en bodem sturend bouwen is kostenbesparend.

Objectief afwegingskader voor overheden

De bodemdalingskaart biedt concreet handelingsperspectief voor gemeenten, provincies, waterschappen, woningcorporaties en projectontwikkelaars. De inzichten ondersteunen de keuze of bouwen op een locatie wenselijk is en, mocht er toch in slechtere gebieden gebouwd worden, welke maatregelen nodig zijn om risico’s te beheersen. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat onderzoekt hoe de resultaten kunnen worden meegenomen in het Ruimtelijk afwegingskader klimaatadaptieve gebouwde omgeving.

“Dat we dit landelijk in kaart hebben kunnen brengen, maakt deze kaart uniek,” zegt Otto Levelt, bodemdalingsexpert bij Deltares. “We combineren kennis over bodemdaling met kosten- en bateninformatie voor nieuwbouwlocaties. Zo voorkomen we dat kosten van bodemdaling worden doorgeschoven naar toekomstige bewoners of de leefomgeving.”

Handelingsperspectief bij bouwen op slappe grond

In de kaart is onderscheid gemaakt tussen gebieden waar bodemdaling nauwelijks invloed heeft op de aanleg en gebieden waar de kosten oplopen. In gebieden waar de bodemdaling beperkt blijft tot 8 centimeter of minder bij een belasting van één meter zand, levert bodemdaling geen problemen op. Waar de kosten tot circa 10 procent hoger worden, kan doorgaans met integraal ophogen worden gebouwd. In gebieden waar de kosten tot 25 procent of meer toenemen, is het noodzakelijk om naast voorbelasten ook alternatieve technieken te onderzoeken.

Volgens van Woerden is dat essentieel: “Als bodemdaling niet goed wordt meegenomen in de aanlegfase, kan een gemeente iedere tien jaar tienduizenden euro’s per woning kwijt zijn aan beheer en onderhoud. Met deze kaart krijgen overheden en ontwikkelaars een objectief handelingsperspectief om bewuste keuzes te maken en de woningbouwopgave verantwoord en toekomstbestendig te realiseren.”