Slim bedacht: Rioolverkleining als oplossing

Bij storm denken we aan veel regen en wind, aan wateroverlast, riolen die overlopen. Nu weten we dat 1000 km aan rioolbuizen in ons land per jaar vernieuwd moet worden. Van die 1000 km wordt 300 km gerenoveerd. We staan voor een gigantische opgave. Het is nu als het ware een stilte voor de storm maar wat als er nu een echte storm met heel veel regen over ons land heen trekt, trekt ons riool dit dan nu wel? Wat als er rioolbuizen scheuren? Een gemiddelde rioolvervanging kost 5 maanden, veel overlast en geld. Sweco bedacht een slimme renovatieoplossing waarbij bijzonder genoeg ‘verkleinen’ het antwoord is. Arend Groenewegen, teammanager Water, en Rogier van Alphen, expertiseleider Rioolrenovatie, vertellen hoe ze in drie weken 600 meter aan gescheurde rioolbuizen in een woonwijk in Hillegom renoveren.

Wat is er aan de hand in de woonwijk aan de Marellaan en Parklaan in Hillegom?

Arend: “Deze woonwijk is in 2005 herontwikkeld waaronder ook het bergingsriool. De gemeente Hillegom heeft tijdens het onderhoud van het bergingsriool in 2016 geconstateerd dat het riool in lengterichting scheurvorming vertoont. De gemeente vroeg Sweco om de oorzaak van de scheurvorming te onderzoeken. We startten met een archiefonderzoek om de wijze van aanleg van de leiding en type materiaal duidelijk te krijgen. In 2018 hebben we de eerste inspectie ter plekke uitgevoerd. We kregen toen een beter beeld van de huidige staat van de leiding en konden nadenken over mogelijke oplossingen.

Een belangrijk onderdeel van de inspectie was het meten van de ‘onrondheid’ van de leiding. Hiervoor is elke buis inwendig horizontaal en verticaal opgemeten. In 2020 voerden we opnieuw een inspectie ter plekke uit. We constateerden dat de scheurvorming en deformatie van de leiding was verergerd. De situatie is instabiel en de noodzaak om te renoveren duidelijk, het is ‘vijf voor twaalf’!

Als er nu niks gebeurt, zal de rioolbuis in elkaar zakken en ontstaat er een sinkhole. De veiligheid in de openbare ruimte komt dan in geding. Uit ons geotechnisch onderzoek bleek dat een slechte verdichting rondom de leiding de oorzaak van de schade is dus wij gingen aan de slag met een herstelplan.”

Waarom adviseer je hier niet de traditionele aanpak?

Rogier: “Omdat de gescheurde buizen in de loop van de jaren steeds meer onrond worden, was het niet meer mogelijk om de leidingen met een traditionele renovatie te ‘relinen’. Bij relinen brengen we een geïmpregneerde kous aan die dezelfde buitendiameter heeft als de binnendiameter van de bestaande leiding. Door warmte hardt de kous uit en ontstaat er een nieuwe buis in de bestaande buis. Uit berekeningen bleek dat we hier met een dergelijke relining geen 50 jaar levensduurverlenging konden garanderen.”

Hoe werkt de slimme oplossing die we nu gaan toepassen?

Rogier: “Bij de herontwikkeling was een bergingsriool met een diameter van 1200 mm en bergbezinkbassin aangelegd. Aan de hand van de inspectiegegevens berekenden we welke maximale ronde diameter we kunnen aanbrengen in de gescheurde leiding. Hieruit bleek dat 1000 mm de maximale (buiten) diameter is. Dat is significant kleiner dan van de oorspronkelijke leiding. Uit onze berekeningen bleek ook dat dit geen problemen voor de bewoners zoals wateroverlast zou geven in de toekomst.

Het renoveren van leidingen van binnenuit gebeurt al jarenlang. Wij hebben echter een slimme toepassing van de bestaande techniek bedacht die nog niet eerder is toegepast. Simpel gezegd, we zetten een kleinere buis in de gescheurde buis en we vullen de ruimte tussen kleine en grote buis op. Extra aandachtspunt zijn de aanwezige inlaten. Een inlaat is een bepaalde huisaansluiting op het hoofdriool. De bestaande inlaten moeten met een kleine 20 cm verlengd worden.

Indien de aannemer de inlaten niet waterdicht verlengt, dan bestaat de kans dat het vulsel in de inlaat terecht komt. Omdat dit een techniek die tot nu toe nog niet veel is toegepast vraagt dit ruime expertise van de aannemer om dit juist toe te passen. Vandaar dat we de uitvoeringsmethode en bijbehorende werkzaamheden nauwkeurig in het renovatiebestek voor de aannemer hebben beschreven. “

Wat merken de bewoners in de straat hier van?

Arend: “Het sleufloos renoveren van een leiding is een techniek die vele malen minder overlast veroorzaakt voor bewoners. De straat hoeft immers niet opengebroken te worden. De overlast zal worden beperkt tot werkzaamheden lokaal rond de rioolputten. Tijdens het aanbrengen en uitharden van de liner zal bewoners worden gevraagd spaarzaam om te gaan met water. Tegenover traditioneel vervangen van de riolering zijn de kosten vele malen lager, is de overlast beperkt en is de duur van de werkzaamheden aanzienlijk korter.”

Rioolverkleining als oplossing - Arend-770x433px.jpg

Arend Groenewegen

Wat is het beoogde resultaat?

Arend:“Een rioolleiding die constructief voldoet aan de eisen die ter plekke gelden met een levensduur van ten minste 50 jaar. Dus een sterk en veilig werkend rioolstelsel dat tegen een stormstootje kan en dat weer jaren mee kan gaan.”

Kun je deze oplossing altijd toepassen bij gescheurde rioolbuizen?

Rogier: “Nee, deze specifieke oplossing is zeker niet geschikt voor alle gescheurde riolen. Per geval moet je kijken welke renovatietechniek het beste toegepast kan worden. Dit is maatwerk waarbij je de inspectiegegevens moet beoordelen op basis van beeldmateriaal (tv-inspecties). Ook het verschil in scheuren, in de lengte- of in de breedterichting scheurvorming, speelt hierin een hele belangrijke rol. Een in de lengterichting gevormde scheur is vele malen kritischer omdat deze niet meer stabiel is, de buis zal uit elkaar vallen op het moment dat deze opgegraven wordt.”

Welke stappen kan een gemeente waar de rioolbuizen op springen staan het beste nemen?

Rogier: “Stap één zorg dat een expert de status van de betreffende riolering zo snel mogelijk beoordeelt. Stap twee, breng de mogelijke oplossingen en gevolgen in kaart. Sta hierbij open voor out-of-the-box oplossingen. Stap drie, maak hier een weloverwogen keuze in. Het kan je zo maar veel geld, overlast en tijd schelen waardoor je stevig staat als het gaat stormen.”

Meer weten?