De staat van elke straat

Om onze steden aan te passen aan het veranderende klimaat moeten inwoners én gemeenten aan de bak. Het aanleggen van een groen dak of het afkoppelen van de regenpijp helpt heel goed tegen toenemende hitte, of om meer regenwater op te vangen. Maar hoe weet je nou in welke straat er echt actie moet komen? Woerden zet hiervoor klimaatlabels in, waarmee zij technische klimaatdata begrijpelijk maakt. Als eerste gemeente van Nederland koppelt Woerden hier gelijk haar beleidsambities aan vast.

5 vragen aan Jeroen van Eekelen

Energielabel, gezonde voedingslabels, nu ook een klimaatlabel, Jeroen vertel eens!

“Ons klimaatlabel Staat van je Straat geeft voor elke straat in de stad een beeld van hoe goed de straat voorbereid is op het veranderende klimaat. Veel klimaatinformatie is erg technisch van aard en mensen weten niet wat ze hiermee moeten. Een label dat loopt van A t/m E, laat op straat- en wijkniveau de huidige stand van zaken zien op het gebied van hitte, droogte, wateroverlast en overstromingsrisico.

Bijvoorbeeld een straat met een label C voor hitte, kan nog een hoop verbeteren om de hete zomers beter door te komen. Dan kan je denken aan het plaatsen van bomen voor meer schaduw, het aanleggen van groene daken of het vervangen van steen door groen.”

Staat van je straat klimaatlabel_770x430px.jpg

Wat heeft een gemeente hieraan?

“Uit een nieuw rapport dat we laatst publiceerden, blijkt dat slechts een kwart van de Nederlandse steden een klimaatadaptatiebeleid heeft. En zelfs als ze dat hebben, de implementatie ver achter blijft. Eén van de manieren om dit te verbeteren, is om slimme tools in te zetten. Het helpt bestuurders als ze weten wáár ze aan de slag moeten en dat ze kunnen monitoren of de gemeente na een aantal jaar ook echt klimaatbestendiger is geworden.

Met een duidelijk vertrekpunt, dus als je weet hoe een bepaalde straat of gebied scoort door middel van de labels, kun je ook bepalen waar je heen wilt. Als een straat nu een label E scoort, weet je dat je bij de volgende reconstructie flink aan de bak moet. Door een ambitie uit te drukken in een label krijgen we uiteindelijk een antwoord op de vraag: wanneer is onze stad klimaatbestendig??”

Wat is er zo uniek aan de situatie in Woerden?

“De gemeente Woerden heeft zich, net als veel andere gemeenten in Nederland, tot doel gesteld om in 2050 een optimaal klimaatbestendige inrichting te hebben, gerealiseerd tegen maatschappelijk acceptabele kosten. In oktober stelde de gemeenteraad van Woerden het beleidsplan klimaatbestendig Woerden 2.0 vast. Als eerste gemeente van Nederland zetten ze voor hun ambities het labelsysteem in.

Ze kunnen hiermee concrete doelen stellen, bijvoorbeeld dat alle straten in een bepaald jaar label A moeten hebben. Het stellen van concrete doelen geeft duidelijkheid voor projectleiders binnen de gemeente, maar ook voor projectontwikkelaars.”

Waarom is dit niet veel eerder gebeurd?

“Voor het opstellen van klimaatlabels is goede onderliggende klimaatdata nodig en snelle manieren om deze te verwerken. Het werken met klimaatlabels in het beleid was niet mogelijk geweest zonder de nieuwe technologische mogelijkheden. De snelle digitalisering van de afgelopen jaren heeft ervoor gezorgd dat er veel nauwkeurige klimaatdata beschikbaar is voor de hele gemeente, zowel open source als van modellen van de gemeente zelf.

Goede data vormt de basis voor betrouwbare labels waarop je klimaatbeleid kunt baseren. De gemeente Woerden is heel creatief en vooruitstrevend op het gebied van digitalisering. Zij vult het beleidsplan bijvoorbeeld ook steeds verder aan met informatie uit de LIDAR technologie, waar de gemeente per straat berekent wat de wateropname, verdamping, schaduw, CO2opslag en fijnstof afvang is.”

Klimaatbestendigheid woonwijk jeroen van eekelen_770x430px.jpg

En wat merken bewoners hier uiteindelijk van?

”Klimaatlabels maken technische klimaatinformatie beter begrijpelijk. Het sluit aan bij het energielabel dat inwoners en bestuurders al kennen. Als bewoners bijvoorbeeld bij inspraakavonden of via een lokale website inzien dat hun straat een klimaatlabel E scoort op het thema wateroverlast, realiseren ze zich dat er echt iets moet veranderen om het vele water na hevige regenbuien beter op te vangen.

Ze zullen dan ook beter begrijpen dat er aanpassingen worden gedaan in de wijk, en waarom ze door hun gemeente worden aangespoord om steen in de tuin te vervangen door groen. Uiteindelijk leidt dit tot een betere samenwerking tussen inwoners en gemeente.”

Meer weten?