Slim bedacht: Civieltechnisch monitoringsysteem onderzoekt ontbinding van lijken

Op en in bruggen, tunnels, kerktorens en in dijken zitten vaak sensoren, die elke beweging en verandering in de constructie registreren. Deze data bieden inzichten, of de verwachte levensduur van de tunnel gehaald wordt, of dat er onderhoud nodig is. Frans Wobben werkt al jaren met dit monitoringsysteem. Hij kwam in contact met een professor van het Amsterdam UMC, die worstelde met een heel ander probleem, namelijk hoe je de ontbinding van lijken onder de grond kunt meten. Dit is belangrijk om bij een misdrijf nauwkeurig het tijdstip van overlijden, post mortem, te kunnen bepalen. Na een periode van vooronderzoek ligt er bij het Amsterdam UMC een tafonomie veld waar we het civieltechnische monitoringsysteem nu toepassen op een aantal lijken.

Frans Wobben -770x433px.jpg

Frans, wat gebeurt er precies op dit tafonomie veld?

Het Amsterdam UMC, Nederlands Forensisch Instituut en Universiteit Amsterdam doen onderzoek om bij een misdrijf nog veel nauwkeuriger het tijdstip van overlijden van een persoon vast te stellen. Dit tijdstip is van belang om een verdachte met een alibi voor een bepaald tijdstip weg te kunnen strepen. Als er een brede marge is rond het tijdstip van overlijden, dan blijven meer mensen verdacht. Voor dit onderzoek moeten we inzichten krijgen in wat er met een lichaam gebeurt als dit onder de grond ligt.

Het tafonomie veld is een belangrijk onderdeel van dit onderzoek. Je moet het je zo voorstellen, dat er op dit veld ruimte is voor 50 lichamen, voor mensen die hun lichaam ter beschikking hebben gesteld aan de wetenschap. Op een aantal lichamen die nu op dit moment op dit veld liggen, zijn sensoren aangebracht, waarmee realtime zaken als de temperatuur en vochtigheid van het lichaam onder de grond wordt gemeten. Er is ook een weerstation, camera en peilbuis aan de data inwinning gekoppeld.

Wat gebeurt er met deze informatie?

We verzamelen alle data in een dashboard, wat door meerdere onderzoeksteams in Europa wordt geanalyseerd. In het dashboard zie je bijvoorbeeld de temperatuurschommelingen van het lichaam na verloop van tijd. Dit geeft waardevolle inzichten in wat er met een lichaam gebeurt als het onder de grond ligt. Je kunt de verschillende fases van decompositie van het lichaam vastleggen op basis van temperatuur, vochtigheid en omgevingstemperatuur. Deze gegevens geven inzicht bij het beter bepalen van het moment van overlijden.

tafonomie graf.jpg

Hoe kwam je op het idee om dit systeem voor zo’n bijzonder doel toe te passen?

Wij werkten al voor het Amsterdam UMC, dus hebben wij oog voor de ontwikkelingen die nodig zijn om dit ziekenhuis haar toppositie op zorg en onderzoek te laten behouden. Toen het tafonomieveld door mijn collega’s werd aangelegd, vroeg ik mij af wat het uiteindelijke doel was van deze wetenschappelijke begraafplaats. En de vraag kwam naar boven: hoe visualiseer je de veranderingen van het lichaam in de grond dat niet zichtbaar is? Dit wordt mede bepaald door de omgevingstemperatuur. Voor mij was het dus logisch dat het Amsterdam UMC met ons monitoringsysteem aan het werk moest. Het heeft zich al op zoveel locaties bewezen. Dus deze uitdaging kon het ook wel aan.

Hoe werkt dit monitoringsysteem eigenlijk voor het onderhoud van bruggen en tunnels?

We gebruiken al jaren sensoren bij bruggen en tunnels waar verkeer overheen dendert of doorheen raast, of op een fietsbrug zoals de Ritsumasyl brug. We combineren dit met realtime data over verkeersfrequenties, dus hoeveel auto’s zijn er overheen gereden. Al die informatie en data plaatsen we in een dashboard, zodat onze opdrachtgevers weten wat er met hun assets gebeurt. We visualiseren eigenlijk wat er in de loop van de tijd gebeurt.

Waarom is het zo belangrijk om bruggen en tunnels te monitoren?

Wat we willen, is dat we voorspellingen kunnen doen of een brug aan vervanging toe is. Heel veel bruggen en tunnels zijn na de Tweede Wereldoorlog gebouwd en moeten na 50 jaar vervangen worden. Wij helpen bepalen of dit een kwestie van onderhoud is, wat een duurzame oplossing is, of dat we moeten vervangen. We willen voorspellingen af kunnen geven hoelang een kunstobject nog kan functioneren met de huidige belasting. Of dat de belasting omlaag moet. Wij zijn dagelijks bezig met de steden en samenlevingen van de toekomst. Over tien jaar is een hele generatie ingenieurs die betrokken was bij de constructies van de bruggen, met pensioen. Door nu data te verzamelen, kan de volgende generatie het onderhoud overnemen.

Gaan we dit systeem nog in heel andere werkvelden terugzien?

Ja zeker, de waarde van deze informatie leidt ertoe dat bij nieuwe constructies al direct sensoren worden ingebouwd gekoppeld aan een monitoringsysteem. Een sprekend voorbeeld is de San Giorgiobrug die de oude Ponte Morandi in Genua vervangt. Eigenlijk wordt er al heel veel gemonitord. Dit komt voort uit de natuurlijke menselijk behoefte. Naarmate onze leefomgeving spannender wordt, groeit deze behoefte. Ik verwacht dat wij als Sweco nog veel van dit soort interessante trajecten kunnen oppakken in de toekomst!

Meer weten?

  • Frans
    Wobben
    Senior Adviseur assetdata en monitoring