Column: Met een slechte basis geen toekomstbestendige stad

/siteassets/nieuws/bodem-website.png

Column: Met een slechte basis geen toekomstbestendige stad

13 december 2017
Bovenstaande titel is een oude en nog steeds geldende wijsheid. Het is echter ook een wijsheid waar tegenwoordig nog te weinig rekening mee gehouden wordt. Het valt me op dat er vaak scherp gekeken wordt naar bovengrondse planontwikkelingen, maar dat er tegelijkertijd nauwelijks aandacht is voor het effect op de ondergrond. Eén ding is zeker: als we doorgaan met de huidige aanpak, ontstaan er grote problemen in de ondergrond. Sterker nog, we zien steeds meer calamiteiten ontstaan, gerelateerd aan de ondergrond. Denk hierbij aan uitdovende WKO-systemen door toepassing van waterglas of sterk verhoogde bouwkosten door te laat ondergrondse functies mee te nemen in het ontwerp. Vaak zijn deze problemen gemakkelijk te voorkomen. Het is hard nodig om een brug slaan tussen bovengrond en ondergrond, want alleen dan kunnen we een stad echt toekomstbestendig maken.

Door Rob Heijer

We gebruiken de ondergrond heel anders dan in het verleden. De laatste decennia krijgt de ondergrond steeds meer functies, bijvoorbeeld voor buffering van warmte of water. Met de energietransitie gaan we meer en andere kabels aanleggen, zijn we bezig met een grote vervangingsopgave en gaan we steeds meer ondergronds bouwen. Hierdoor ontstaat een wirwar aan objecten en functies, waardoor ondergronds ruimtegebrek ontstaat. Daarnaast hebben we steeds meer te maken met zeer hevige regenbuien die de ondergrond niet meer kan bufferen. Het gevolg: onderlopende kelders en straten die blank staan. Ook de aanleg van bomen en planten gaat een stuk lastiger, omdat er minder ruimte is voor de wortels of te ondergrond te veel is verdicht.

TOENEMENDE DRUKTE IN DE ONDERGROND
Het wordt te druk in de ondergrond. Dit is één van de redenen dat planontwikkelingen steeds complexer worden en er een grotere kans op misstappen is. We spenderen nu meer dan 5% van onze bouwkosten aan ondergrondse faalkosten. En wat merkt de maatschappij daarvan? Veel! We merken bijvoorbeeld dat vaker straten opengebroken worden, dat wegen daardoor vaker en langer afgesloten worden met langere files en reistijd als gevolg. Overlast en ergernis voor de burger en economische schade voor het land dus.

BEGIN OP TIJD
Ontwikkelingen worden niet alleen complexer; vaak zijn er ook meerdere belanghebbenden in een gebied met ieder zijn eigen belang. Dit maakt het lastig om alle oorzaken en gevolgen te overzien. Toch is goed overzicht mogelijk met een transparant proces en met tijdige afstemming in vier stappen: verkenning, haalbaarheid, integraal ontwerp en uitvoering. Het begint allemaal met een vroegtijdige verkenning van belangen en stakeholders die betrokken zijn bij de ondergrond. Een goede eerste stap is het visualiseren van alle belangen in een integraal 3D ontwerp, waarin alle gevolgen en alle knelpunten inzichtelijk zijn. Zo is het mogelijk om verrassingen tijdens de realisatie te voorzien. Omdat iedere ondergrond anders is, dienen technische aspecten op elkaar afgestemd te worden. Als alle stakeholders akkoord zijn, volgt de uitvoeringsfase. Tijdens de bouw is het belangrijk om effecten constant te monitoren. Zo kunnen we tijdens de realisatie bijsturen en overlast voor de omgeving minimaal houden.

OPTIMALE AFSTEMMING ONTWIKKELINGEN 
Hoe kunnen we ondergrondse en bovengrondse ontwikkelingen optimaal op elkaar afstemmen? Dat kan bijvoorbeeld door groenvoorzieningen op de juiste plek en op de juiste manier aan te brengen. Door dit slim te doen, kun je bijvoorbeeld hittestress tegengaan en tegelijkertijd zorgen voor een goede waterberging bij hevige regenval. Groenvoorzieningen zorgen bovendien voor een plezierige leefomgeving. Een ander voorbeeld is om bij de vervanging van rioleringen al rekening te houden met benodigde ruimte voor de aanleg van ondergrondse afvalcontainers of een warmtedistributienet.

PLANOLOGIE VAN DE ONDERGROND
Kijkend naar de toekomst geldt: “Kiezen of laten kiezen”. Door de planologie van de bovengrond en de planologie van de ondergrond op elkaar af te stemmen maken we ontwikkelingen nu én in de toekomst mogelijk. Als ondergrondbeheerder laat je je daardoor niet meer verrassen door initiatieven van derden. De ruimte die je nodig hebt voor opgaven als klimaatadaptatie of energietransitie stel je hiermee veilig. Daarmee zijn de eindgebruikers gebaat en dat is waar we het uiteindelijk allemaal voor doen: een prettige en toekomstbestendige woon-, werk en leefomgeving.

INFOGRAPHIC BODEM IN DE STAD
Klik op de onderstaande afbeelding voor een infographic over het bodemgebruik van de toekomst volgens Sweco.

OVER ROB HEIJER
Rob is adviseur Bodem en Ondergrond en heeft ruime ervaring met ondergrondvraagstukken. Hij was onder andere betrokken bij de duurzame ontwikkeling van stationsgebied Utrecht en Eindhoven. Rob ontwikkelde samen met zijn collega Fred Neef Terra Tactica, een werkvorm om ondergrondse en bovengrondse ontwikkelingen goed op elkaar af te stemmen.

MEER WETEN
Wilt u met Rob van gedachten wisselen over dit onderwerp of wilt u met hem bespreken hoe u de ondergrond toekomstbestendig en duurzaam kunt inrichten? Neem dan contact met hem op via 088 811 5978 of via rob.heijer@sweco.nl

MEER INFORMATIE
Bodem en ondergrond 
Stationsgebied Utrecht duurzaam ontwikkeld 
Optimale onder- en bovengrondse gebiedsafstemming met Terra Tactica 

Cookies

Onze website maakt gebruik van cookies. Wij gebruiken de informatie die we met behulp van cookies krijgen om te begrijpen hoe bezoekers onze site gebruiken en om verbeteringen door te voeren. Onze cookies slaan geen persoonlijke gegevens op. Als u niet wilt dat onze site cookies plaatst, kunt u ze in uw browser uitschakelen. U kunt dan nog steeds onze webste gebruiken.