Biodiversiteit eenvoudig berekenen met de Natuurpuntencalculator

Een land zonder natuur kunnen we ons maar moeilijk voorstellen. Uit onderzoek is dan ook gebleken dat mensen zich prettiger voelen en beter functioneren met veel, diverse natuur in hun omgeving. Helaas staat biodiversiteit wereldwijd onder druk, ook in Nederland. Daarom speelt bij veel projecten op het gebied van ruimtelijke inrichting biodiversiteit een belangrijke rol. Om biodiversiteit makkelijk en objectief te meten, ontwikkelde Sweco de Natuurpuntencalculator. De calculator heeft veel toepassingsmogelijkheden. Denk hierbij aan natuurcompensatie, habitatbanking, natuurinclusief bouwen, aanbestedingen, milieueffectrapportages (MER) en maatschappelijke kosten-batenanalyses (MKBA).

Meerwaarde biodiversiteit zichtbaar

Natuurpunten zijn een maat (of KPI) voor biodiversiteit (feitelijk soortenrijkdom). De formule is simpel: Oppervlakte x Kwaliteit x weegfactor. De aanwezigheid van planten- en diersoorten bepaalt de Kwaliteit van een gebied en de weegfactor van het natuurtype. Het Planbureau voor de Leefomgeving heeft de natuurpuntensystematiek (PBL-methode)ontwikkeld om effecten van ingrepen in MER en MKBA te kunnen kwantificeren en vergelijken.

Sweco heeft het natuurpuntensysteem verder ontwikkeld in opdracht van het Platform Biodiversiteit, Ecosystemen & Economie (BEE) . Het doel van deze doorontwikkeling was een uniforme maat te krijgen voor natuurkwaliteit om de meerwaarde voor biodiversiteit zichtbaar te maken bij natuurinclusief bouwen en andere ruimtelijke ontwikkelingen. Het is daarbij gelukt om de methodiek consistent te houden met de PBL methode. Een natuurpuntenberekening is in de basis eenvoudig, maar je hebt wel veel informatie nodig, zoals aanwezige soorten en natuurtypen, weegfactoren en lijsten met doelsoorten per natuurtype. Hierdoor is een handmatige berekening arbeidsintensief en vatbaar voor menselijke interpretatieverschillen en fouten. Met een rapport konden we deze problemen niet wegnemen. Ecologen en GIS-ICT deskundigen van SWECO sloegen daarom de handen ineen om een natuurpuntencalculator te ontwikkelen.

natuurpuntencalculator sweco ecologie

Data verbinden

De Natuurpuntencalculator is een softwareapplicatie die natuurpuntenberekeningen automatiseert door slim gebruik te maken van data van onder andere de Nationale Databank Flora en Fauna, natuurbeheertypenkaarten en andere (GIS)-data. De applicatie houdt onder andere rekening met de omvang van gebieden, de kwaliteit en het type natuur. Het resultaat is een wetenschappelijk betrouwbaar getal dat de natuurwaarde aangeeft.

Een mooi voorbeeld is de toepassing van de natuurpuntencalculator in de MKBA van het Meerjarenprogramma Ontsnippering (MJPO). Maarten Mouissie, teammanager Ecologie bij Sweco vertelt: “We konden in korte tijd het effect van ontsnipperingsmaatregelen door het gehele land doorrekenen. Daaruit bleek dat ontsnippering van rijkswegen daadwerkelijk tot toename in biodiversiteit aan weerszijde van de weg leidt. De biodiversiteitswinst bleek het grootste voor ecoducten, gevolgd door grote faunatunnels. Kleinere maatregelen leverden ook navenant minder biodiversiteitswinst.“

Recent is Sweco samen met NL Greenlabel gestart met een pilot om de ambities van het Rijksvastgoedbedrijf voor duurzaamheid inclusief biodiversiteit te concretiseren en te volgen (project Barbabio). De natuurpuntencalculator gebruiken we hierin om ‘no nett loss’ van biodiversiteit uniform te kunnen volgen in de gehele vastgoedportefeuille van stedelijk gebied tot aan grote defensieterreinen.

Eenvoudig toe te passen

Voor een berekening van huidige natuurpunten hoeft u alleen een bestand (GIS-file) van het plangebied aan te leveren. Voor de berekening van de toekomstige situatie hebben we daarnaast een inrichtingsplan nodig waarop toekomstige natuurtypen en ander ruimtegebruik is aangegeven. Het helpt al u ook een referentiegebied in gedachten heeft waar al vergelijkbare natuur aanwezig is als u beoogd met de ontwikkeling.

Tegen geringe kosten kan iedereen door ons een natuurpuntenberekening laten uitvoeren. Dit is niet alleen interessant voor overheden, ontwikkelaars en delfstoffenwinnaars, maar ook voor andere adviesbureaus. Door ons in te schakelen kunt u kosten en tijd besparen en fouten voorkomen. Belangrijker nog: we hopen dat de natuurpuntencalculator overheids- en marktpartijen stimuleert om de biodiversiteit weer te laten stijgen. Na jarenlange neergang is dat hard nodig!

Ambitie landelijke standaard

Onze ambitie is dat de natuurpuntencalculator als landelijke standaard geldt voor het kwantificeren van effecten op biodiversiteit. We werken daarom samen met diverse experts van andere organisaties, zoals de Rijksuniversiteit Groningen, Stichting de Gemeynt en het PBL. Sweco wil de natuurpuntencalculator voor iedereen toegankelijk maken door deze online beschikbaar te stellen. Daarvoor zijn we nog op zoek naar partners die biodiversiteit willen stimuleren door mee te investeren, en natuurpunten toe te passen en kennis willen delen.

Publicaties

Meer weten?