Woningbouw versnellen in tijden van vertraging

De aanpassing van de maximum snelheid van 130 naar 100 kilometer per uur op de Nederlandse snelwegen moest nieuwe ‘stikstofruimte’ opleveren voor de woningbouw. Dat dit werkt, blijkt wel uit het feit dat provincie Noord-Holland eind juli kon aankondigen dat er 4.503 nieuwe woningen mogelijk zijn gemaakt met de snelheidsverlaging. Maatregelen als het stikstofregistratiesysteem bieden meer voordelen, vindt Max Visser, adviseur gebiedsontwikkeling bij Sweco, die nauw betrokken was bij de aanvragen voor de nieuwe woningen in Noord-Holland. ‘We zien nu dat er ook een extra stimulans is voor het verschonen van de bouwsector’.

Door Max Visser, 14 september 2020

Ontwikkelaars zaten met de handen in het haar begin dit jaar, enkele maanden nadat de rechter het Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) vernietigde. Wantondanks de maatregelen die ze namen om de uitstoot van stikstoftijdens de bouw omlaag te brengen, kon voor een groot aantal woningbouwprojecten niet simpelweg een ‘vinkje’ worden gezet bij het onderdeel stikstofdepositie. De projecten hadden te veel negatieve effecten op beschermde stikstofgevoelige natuur. Vaak gaat het om een tijdelijke overschrijding van de stikstofnorm tijdens de bouw, met als doel om juist duurzame, gasloze gebouwen te realiseren. Gemeenten begonnen ondertussen ook de druk te voelen, want de woningbouwopgave vraagt nu om doorpakken in plaats van een stilstand van de bouw.

Max Visser: ‘Steeds vaker kwamen de ruimtelijke procedures en vergunningaanvragen voor grotere woningbouwprojecten in de knel vanwege de nieuwe stikstofregelgeving. Juist op plekken waar nieuwbouw en transformatie van bestaande gebouwen naar woningen zo hard nodig is zoals in de Randstad, vingen wij deze signalen op van klanten. Maar ook bij woningbouwprojecten in bijvoorbeeld de Zaanstreek, de Haarlemmermeer, rondom Utrecht, en in de Noord-Hollandse kustgemeenten.’

In maart dit jaar ging de snelheidsverlaging van 130 naar 100 km per uur op de snelwegen in. Deze niet onomstreden maatregelen moest nieuwe ‘stikstofruimte’ opleveren voor de woningbouw en tegelijkertijd deels de totale stikstofemissie omlaag brengen.

In theorie een prachtig streven, maar er werd met scepsis op gereageerd, want hoe moest dit ‘stikstofregistratiesysteem’ in de praktijk de woningbouw uit het slob trekken? Toch zijn wij in de hoogste versnelling geschoten om voor onze klanten woningbouwprojecten aan te melden voor dit nieuwe stikstofregistratiesysteem, onder het mom ‘niet geschoten is altijd mis’.

Sweco meldde meerdere grote woningbouwprojecten aan waar stikstofdepositie een issue bleef vormen, ook nadat de overschrijding beperkt was door adviezen over de inzet van duurzaam materieel met minder stikstofuitstoot. Op dat moment was nog vrij onduidelijk waar de projecten precies aan moesten voldoen. Max: ‘De weken die daarop volgden stonden in het teken van intensief overleg met het bevoegd gezag, onze klanten, optimaliseren van de bouwlogistiek, alternatieve uitvoeringswijzen en bouwmethodes, ecologische beoordelen, rekenen en herberekenen. De voorwaarden werden ook na de aanvraag aangescherpt, niet alleen voor ons was het systeem nieuw, maar ook voor het Rijk en de toetsende overheid zoals de Omgevingsdienst.’

Eind juli kon provincie Noord-Holland aankondigen dat er 4.503 woningen mogelijk zijn gemaakt met de snelheidsverlaging van 130 naar 100 km per uur1. Daarvan heeft Sweco de aanvragen van zo’n 1.650 woningen verzorgd. Max: ‘Inmiddels zijn daar in Noord-Holland nog eens 1.000 woningen bijgekomen, dus in totaal zo’n 2.650 woningen, waarmee we een mooie bijdrage hebben kunnen leveren aan het versnellen van de woningbouw.’

Het stikstofregistratiesysteem is een welkome aanvulling om belangrijke woningbouwprojecten met negatieve effecten van stikstofdepositie toch mogelijk te maken, als er sprake is van een kleine en vaak tijdelijke overschrijding van de norm. Het is natuurlijk ingrijpend om de snelheid op de snelwegen te verlagen, maar met de woningbouwprojecten die hierdoor doorgang kunnen vinden, heeft het wel zichtbaar resultaat. ‘Ontwikkelaars en gemeenten moeten de kansen die dit systeem biedt zeker aangrijpen. De toekomstige ‘stikstofruimte’ die ontstaat met nieuwe maatregelen van de overheid, zal waarschijnlijk ook in het systeem worden opgenomen. Zo kan een dynamisch systeem ontstaan, waarin steeds ruimte wordt gemaakt voor de projecten die het écht nodig hebben, door maatregelen die de natuur ook ten goede komen’, zegt Max.

Extra stimulans voor verschonen bouwsector

De gewenste algemene stikstofreductie werd in de bouw eerder niet behaald met het PAS, er was voor een ontwikkelaar of aannemer bijvoorbeeld weinig profijt te behalen met het inzetten van duurzaam materieel en het optimaliseren van de bouwlogistiek. Max: ‘We zien nu dat er een extra stimulans is voor het verschonen van de bouwsector, ook al biedt nieuw beleid zoals het SRSS meer soelaas dan een jaar geleden. Voorheen was die prikkel er minder, maar nu is elektrisch materieel, dat geen stikstof uitstoot, niet aan te slepen en worden bouwstromen geoptimaliseerd en gereduceerd. Aannemers worden gestimuleerd om verouderd en vervuilend materieel te vervangen Daar profiteert niet alleen de natuur van, maar dit is ook goed voor het klimaat en onze gezondheid. Uiteindelijk draagt zo iedereen zijn steentje bij, zonder dat woningbouw een onmogelijke opgave wordt.'

Over de auteur

Als adviseur stedelijke ontwikkeling bij Sweco werkt Max Visser aan projecten waarin een gezonde en veilige stad centraal staat. Hij houdt zich bezig met projecten variërend van advies over stikstofdepositie bij woningbouwprojecten, tot ontwikkelingsvisies en belevingsonderzoeken. Max is ervan overtuigd dat in de stad van de toekomst, een oplossing voor de woningbouwopgave hand in hand kan gaan met vergroening en ruimte voor de natuur.

Meer weten?