Verkeersveiligheid: Zo krijg je het meeste waar voor je geld

Na de vakantie zou ik mijn kinderen vaker op de fiets naar school willen brengen. Echter, ‘s ochtends als ik dan weer over die gevaarlijke weg rijd, waar we als fietsers op de rijbaan mengen met auto’s en bussen, dan sneuvelt mijn goede voornemen snel. Je kunt bijna wachten totdat er een ongeval gebeurt. Ik sta daarom ook vierkant achter de ambitie van het Rijk om toe te werken naar nul verkeersslachtoffers in 2050 en ben blij dat de overheid er geld voor uit trekt. Het is te weinig, maar juist daarom pleit ik voor een betere en efficiëntere toekenning op basis van een landelijke risicoafweging zodat je het meeste waar krijgt voor je geld.

Laatste jaren meer ongevallen

Het gaat niet goed met de verkeersveiligheid. Na decennia van dalende cijfers, stagneert de daling van het aantal verkeersdoden, terwijl het aantal verkeersgewonden al jaren toeneemt. Als de lijn van de afgelopen jaren doorzet en ‘we blijven doen wat we altijd al deden’, voorzie ik dat het aantal verkeersslachtoffers in de komende periode alleen maar verder stijgt. Dit komt onder meer door de vergrijzing, verkeersgroei en verschuiving naar vervoersmiddelen met hogere ongevalskans, zoals de fiets.

Vooral oudere fietsers lopen ernstige verwondingen op. Bij jongeren gebeuren ongelukken doordat ze grotere risico's nemen dan andere groepen fietsers. Ze zijn tijdens het fietsen vaak bezig met hele andere dingen. Ze rijden in groepjes, kletsen met elkaar, luisteren muziek of appen. Daarnaast raken mensen op een elektrische fiets vaak zwaarder gewond bij een ongeval dan mensen op een gewone fiets. Dat komt niet alleen doordat ze harder rijden, maar ook doordat het relatief veel ouderen zijn die op een elektrische fiets rijden.

Ambitie en geld van de overheid

Om in 2050 de ambitie van nul verkeerslachtoffers te halen stelt Cora van Nieuwenhuizen van minister van Infrastructuur en Waterstaat voor de periode 2020-2030 een half miljard euro beschikbaar voor een verkeersveilige infrastructuur. Om hiervoor in aanmerking te komen, moeten provincies en gemeenten eenzelfde bedrag investeren. Zo is er dus de komende tien jaar in totaal één miljard euro extra beschikbaar voor het aanpakken van gevaarlijke verkeerssituaties in gemeenten en provincies. Dat klinkt veel, maar dat is het niet!

Eerder berekende ik als voorbeeld al dat er nu in Nederland nog ruim 6.000 km aan weglengte is waar fietsers op de rijbaan van 50 km/u wegen moeten fietsen, er ontbreekt hier dus een vrijliggend fietspad. Als we deze alsnog zouden realiseren, kost dat alleen al ruim één miljard euro. Daarmee is het extra geld voor de komende tien jaar gelijk op en doen we niks aan allerlei andere belangrijke verkeersveiligheidsrisico’s in bijvoorbeeld woonwijken en wegen buiten de bebouwde kom, gedragsbeïnvloeding en verkeershandhaving. Alhoewel het half miljard euro vanuit het Rijk een mooi begin is, verwacht ik dus dat deze investering bij lange na niet genoeg is om op koers te raken voor de lijn van nul verkeersslachtoffers in 2050. Daarom is het extra belangrijk om iedere euro te laten tellen.

Huidige aanpak

De afgelopen periode zijn provincies en gemeenten bezig geweest met het uitvoeren van risicoanalyses. Iedereen deed dat op zijn eigen manier, ook om ervaring met het risicogestuurd werken op te doen. Door het land heen zie je daardoor verschil in toegepaste methodes en uitwerkingsniveau. Daarmee ontbreekt een landelijk overzicht.

Momenteel loopt de aanvraagprocedure voor het eerste deel van de subsidieregeling ter waarde van 100 miljoen euro. Deze subsidie wordt niet verstrekt op basis van de uitgevoerde risicoanalyses maar op volgorde van binnenkomst, met voorrang voor maatregelen die een gemeente binnen een jaar kan uitvoeren. Zo kan het zijn dat een gemeente die als eerste haar aanvraag doet wel subsidie krijgt en een andere gemeente die haar aanvraag later indient geen subsidie ontvangt, terwijl in deze gemeente bijvoorbeeld veel meer onveilige locaties zijn. Vanuit het algemeen belang gedacht is dat per saldo niet de meest wenselijke verdeling van belastinggelden.

Impactvollere aanpak

Ik zou graag zien dat we elke in verkeersveiligheid geïnvesteerde euro besteden op die locaties waar het risico het grootst is, ongeacht waar die locaties liggen en hoe snel of langzaam een gemeente is met het doen van een aanvraag. Daarvoor moet je op landelijk niveau berekenen hoe veilig de infrastructuur is ingericht. Dit kan op diverse thema’s zoals veilige woonwijken (30 km/uur), veilige fietspaden en veilige 50 km/uur wegen. Daarna weeg je deze locaties op risico’s af.

Het kan dan zo zijn dat de weg waar ik met mijn kinderen fiets om ze naar school te brengen, niet de weg is om als eerste aan te pakken. Een weg in een veel drukkere gemeente waar ook een winkelcentrum en een middelbare school dichtbij ligt, waardoor er de hele dag veel meer en verschillende type fietsers op de rijbaan rijden, krijgt dan voorrang. Jammer voor mij, maar toch is dat de juiste keuze. Zo kies je de meest impactvolle maatregelen om de verkeersveiligheid in Nederland te vergroten, en krijg je het meeste waar voor je geld.

Over de auteur

Informatie maken van grote hoeveelheden en complexe data in het mobiliteitsveld en deze inzichten gebruiken voor rake adviezen. Dat is Hans zijn passie. Elke dag werkt hij met onuitputtelijke energie als projectleider aan onderzoeks- en evaluatieprojecten op de gebieden verkeersveiligheid, incident management en verkeersmanagement.

Meer weten?