Met z'n allen aan de zelfrijdende auto; of flink betalen

Wanneer rijdt de volledig zelfrijdende auto in Nederland rond? Welke veranderingen brengt de transitie van de huidige manier van autorijden naar de zelfrijdende auto ons? Hoe gaat ons mobiliteitsgedrag veranderen? En hoe zit het met de euro’s die we voor die zelfrijdende auto moeten betalen? Er gaat geen congres of borrel voorbij waarbij ik niet één van deze vragen krijg. Telkens spreek ik na zo’n gesprek nog na met iemand die ervan overtuigd is dat hij nooit zo’n zelfrijdende auto zal willen gebruiken. Zelf autorijden is immers veel te leuk om zomaar uit handen te geven… Mijn reactie is vervolgens: “Daar zul je dan wel de portemonnee voor moeten trekken”.

Door Luuk de Vries, Adviseur Smart mobility bij Sweco

Gelukkig voor diegene die echt niet op de volledig zelfrijdende auto zit te wachten: we zijn technisch voorlopig nog niet zo ver. Twee voorbeelden om dit te illustreren. Allereerst het voorbeeld van de zelfrijdende auto die voor een zebrapad in het midden van Amsterdam staat te wachten en daar vervolgens niet meer weg ‘durft’. Autistisch zal een zelfrijdend voertuig zich door de binnensteden van Nederland bewegen en voor iedere grillig voortbewegende voetganger en fietser een noodrem maken, wachtend totdat het gevaar geweken is. Enig oudhollands contact en assertiviteit – lees: de middelvinger of scheldkanonnade naar de fietser die een eigen creatieve interpretatie geeft aan een rood verkeerslicht – heeft de zelfrijdende auto nodig, om ook in onze Nederlandse binnensteden volledig zelfstandig te kunnen functioneren. 

Het tweede voorbeeld is er eentje uit het theorie-examen. Wat doe je als je als bestuurder op een woonerf rijdt en ineens tussen de auto’s door een bal de weg op ziet stuiteren? De huidige techniek van zelfrijdende auto’s is helaas nog niet in staat om op tijd een dergelijke onvoorziene gebeurtenis te herkennen en daarop (al improviserend) te reageren.

De semi- zelfrijdende auto vinden we op dit moment enkel in een laag complexe omgeving, zoals op de snelweg. Maar wanneer deze in een hoog complexe omgeving terecht komt – zoals binnen de bebouwde kom – dan moet de bestuurder de rijtaak (nog) overnemen. De metafoor die ik vaak gebruik is die van de zelfrijdende auto en het vliegtuig. Vliegtuigen vliegen grotendeels op de automatische piloot daar waar de vliegtaak laag complex is, zoals hoog in het luchtruim. En wanneer het echt spannend wordt zoals bij opstijgen en landen, dan neemt de piloot de controle zelf over.

In de huidige auto’s werkt het ook zo en het is maar de vraag hoe lang het zal duren voordat we de techniek, interactie en ethische dillema’s hebben opgelost om volledig zelfrijdend vervoer mogelijk te maken. Ik maak me daar niet zo druk om; immers, de vruchten plukken we nu al van alle ontwikkelingen rondom de zelfrijdende auto! Recent is door de Nederlandse overheid de Experimenteerwet aangenomen, die marktpartijen toestaat te experimenteren met de "zelfrijdende auto". Hoewel we nu nog geen volledig zelfrijdend voertuig op de Nederlandse wegen kunnen vinden, hebben we de afgelopen jaren steeds meer kennis mogen maken met snufjes en hulpsystemen (in vakjargon beter bekend onder de naam ADAS – Advanced Driver Assistance Systems) die onder andere de rijtaak verlichten en de verkeersveiligheid laten toenemen. Auto’s worden steeds vaker uitgerust met dergelijke systemen zoals ‘adaptive cruise control’, ‘lane departure warning’, ‘autonomous emergency breaking’, ‘dode hoek waarschuwing’ en ‘automatisch parkeren’.

Naast dat deze systemen bijdragen aan een verhoogde veiligheid zijn deze systemen ook nodig om autorijden betaalbaar te houden. Want het wordt steeds drukker op de Nederlandse wegen en de WA-premies die benodigd zijn om onze totale schadelast te dekken zijn in 2019 naar recordhoogte gestegen. Wanneer we een ongeval echter via deze systemen kunnen ‘voorspellen’, dan wel de bestuurder daarover tijdig te waarschuwen, kunnen we zowel de kans op het ongeval als de impact die voortkomt uit het ongeval verkleinen. 

Om onze mobiliteit betaalbaar en veilig te houden, kan het dus niet anders dan dat de zelfrijdende auto een plaatsje binnen de mobiliteit in Nederland gaat veroveren. En voor diegene die het echt veel te leuk vindt om zelf aan het stuur te zitten? Die zal vanwege het veiligheidsrisico dat hij of zij vormt voor ons mobiliteitssysteem daar flink voor moeten betalen. 

Over Luuk de Vries 

Luuk de Vries is adviseur Smart Mobility bij Sweco: “De komst van de zelfrijdende auto fascineert mij enorm. Bij Sweco heb ik afgelopen jaren onderzoek gedaan naar het effect van zelfrijdende auto’s binnen de bebouwde kom met specifiek aandacht voor de technische ontwikkelingen (microscopisch) en de verandering op het mobiliteitsgedrag als gevolg van de komst van zelfrijdende voertuigen (macroscopisch).”

Op 21 en 22 november ben ik samen met collega Jeroen Quee aanwezig op het CVS-congres in Leuven (België). Wij verzorgen een presentatie over het spanningsveld tussen data en bestuurders om de actieradius van elektrische voertuigen te vergroten. 

In gesprek over mobiliteit

Wil je weten wat wij voor je kunnen betekenen op het gebied van slimme en duurzame mobiliteit? Of wil je sparren over mobiliteitsvraagstukken? Neem dan contact met ons op. We helpen je graag verder.

Meer weten?