De grenzen aan verduurzaming, die hebben we bijna bereikt

“Goedemiddag, Enexis klantenservice grootzakelijk hoe kan ik u helpen?” Het was mijn vijfde gesprek met de netbeheerder. Of we alstublieft de elektra aansluiting mogen gebruiken om duurzame energie terug te leveren aan het elektriciteitsnet. Wel zo prettig, aangezien we op het dak van het gebouw een trits aan zonnepanelen hadden laten plaatsen. En belangrijk, het merendeel van de opgewekte energie wordt niet direct opgenomen door het gebouw. Daarover later meer. Maar ik merkte dat de netbeheerder nog niet helemaal klaar was voor mijn vraag. Ook dit telefoontje rondden we af met: ‘ik bel u hierover terug’.

Door Robin van der Sande, adviseur Energietransitie & Financien

Waarom het hoofdpijn kan bezorgen, als we energie niet terugleveren
We worden er iedere dag mee geconfronteerd, meer duurzame energie opwekken en snel. Dat is maar goed ook, we lopen hier in Nederland op achterop en gaan de doelstelling - 14% duurzame energie opwek in 2020 - niet halen. Gelukkig staan steeds meer partijen op om de daad bij het woord te voegen. Zo ook verschillende provincies en gemeentes die partijen stimuleren te verduurzamen. Wat ook helpt is de steeds strengere wetgeving, die (in sommige situaties) verplicht om zelf energie op te wekken. Zo dienen kantoorgebouwen te beschikken over energielabel C (2023) en in 2030 label A. Dat vraagt in veel gevallen om zonnepanelen. Zelf duurzame energie opwekken wordt een voorwaarde voor nieuw te bouwen woningen en utiliteitsgebouwen. De invulling hiervan wordt veelal gedaan door een warmtepomp en/of zonnepanelen. Beide zijn afhankelijk van het elektriciteitsnet.

Bijzonder vervelend als blijkt dat de opgewekte energie (veelal door zonnepanelen) niet mag worden terug geleverd aan het elektriciteitsnet. Op zonnige dagen moet de stekker eruit - danwel de installatie begrensd worden - wanneer er minder energie wordt afgenomen dan dat de zonnepanelen produceren.

In deze case is het uiteindelijk goed gekomen. Als een van de laatste projecten in Drenthe mag onze opdrachtgever energie terug leveren. Het zijn de scholen, kantoren, voetbalkantines, en alle andere zakelijke klanten van energiebedrijven die nu te maken hebben met de krapte op het elektriciteitsnet.

De spanning op het elektriciteitsnet loopt hoog op, en dat heeft gevolgen. Een groeiend deel van Nederland heeft er last van, misschien uw gebied straks ook. Woont of werkt u in één van de gebieden met schaarste (figuur 1)? Het verduurzamen wordt dan plots een heel stuk lastiger. Het is niet ongewoon dat jaarlijks circa 70% van de opgewekte energie wegvalt wanneer je niet mag terug leveren en lokaal geen opslag wordt toegepast.

Figuur 1: Gebieden waar de capaciteit krap is voor terug leveren van energie. De afbeelding is gemaakt door Sweco met gebruik van data van Stedin, Enexis en Liander

Wat brengt de toekomst
“Ik mag niet terugleveren? Ik had al geen gas-aansluiting, dan hoef ik die elektra-aansluiting ook niet meer”. Autarkische gebouwen - volledig zelfvoorzienend - winnen aan populariteit,. Er zijn verschillende voorbeelden waar al zo gebouwd wordt, veelal woningen buiten de stedelijke gebieden. Dat geeft wind in de zeilen voor autarkische gebouwen.

Ik geloof er niet in. Voor de stedelijke omgeving en grootverbruikers is autarkisch een prachtig idee. Wellicht wordt dit in de verre toekomst rendabel, maar voorlopig niet. We hebben juist het tegenovergestelde nodig. Zon en windenergie vragen om een fijnmazig Europees elektriciteitsnetwerk. Zoveel mogelijk afnemers en aanbieders op dezelfde markt. Dat voorkomt dat er ergens een groot aantal zonnepanelen of windmolens uitgeschakeld moeten worden terwijl ergens anders een gascentrale aan staat.

TenneT, eigenaar van het Nederland’s hoogspanningsnet, werkt samen met de netbeheerders (lokaal en internationaal) om het elektriciteitsnet toekomstbestendig te maken. Dat gaat heel veel geld kosten en jaren duren.

Wat kan een gemeente of provincie zelf doen
Wat te doen wanneer een gebouweigenaar/huurder zich bevindt in een gebied met een overspannen elektriciteitsnet? De eerste reflex is al snel: Zelf energie opslaan. Dat kan, maar het gaat niet zondermeer helpen om verschillen in winter en zomerseizoen te compenseren. De truc zit in het combineren van maatregelen, Enkele voorbeelden: De oriëntatie van de zonnepanelen, vraag en aanbod van elektriciteit zoveel mogelijk op elkaar laten aansluiten, overschot aan elektriciteit opslaan in warmte (buffervaten of warmte- koudeopslag in de grond). Denk ook aan oplaad mogelijkheden van auto’s. Probeer verbinding te maken met de omgeving.

Gemeente en provincies kunnen hierbij helpen door heldere meerjarige visies neer te leggen in samenspraak met netbeheerders en andere stakeholders. Dat beperkt zich niet tot de regionale energiestrategie, denk ook aan de warmtevisies en gerichte wijkaanpakken waar aan de voorkant de beperkingen op het elektriciteitsnet in beeld zijn. Denk ook in oplossingen, zoals het combineren van zon en wind op één aansluiting.

Cookies

Onze website maakt gebruik van cookies. Wij gebruiken de informatie die we met behulp van cookies krijgen om te begrijpen hoe bezoekers onze site gebruiken en om verbeteringen door te voeren. Onze cookies slaan geen persoonlijke gegevens op. Als u niet wilt dat onze site cookies plaatst, kunt u ze in uw browser uitschakelen. U kunt dan nog steeds onze webste gebruiken.